Sağlık Çorlu.org

Ergenlik döneminde gençler için arkadaşlığın ne derece önemli olduğunu hepimiz biliriz. Yapılan araştırmalarda gençlerin haftada 9 saatlerini arkadaşları ile birlikte geçirdikleri ve en büyük isteklerinin arkadaş edinme ve sürdürmede başarılı olmak olduğu bulunmuştur.

Olumlu arkadaşlık ilişkilerinde gençler tam anlamıyla anlaşılabilme ve kendileri gibi olabilme duygusunu yaşarlar. Yaşanan bu duygular ise gençlerin saygı gördüğü ve sevildiği bir gruba ait olma duygusunu pekiştirmektedir. Grup içinde duygusal bir destek bulabilmektedirler.

Arkadaşlık gençler için önemli olduğu kadar, gelişimleri içinde önemlidir. Gençler arkadaşlık ilişkilerinde diğer insanlarla nasıl iletişim kuracaklarını öğrenir, arkadaş seçimlerinde ve kurdukları ilişkilerde kendilerini daha iyi anlama fırsatı yakalarlar. Olumlu ve yakın arkadaşlık ilişkilerinde olumlu benlik saygısı ve empati duygusunu geliştirirler. Yalnızlıkla ilgili daha az problemler yaşarlarken okul ortamında uyumları da daha kolaylaşır.

Tüm bu olumlu etkilerine karşılık, arkadaşlıklar zaman zaman gençler için bazı sıkıntılarda yaratabilmektedir. Örneğin, bulundukları gruptan dışlanabilmekte, arkadaş olarak gördükleri kişiler tarafından olumsuz davranışlara maruz kalabilmekte, sevdikleri kişilerce reddedilme duygusunu yaşayabilmektedirler. Sonuçta yalnızlık gençler için büyük bir problem oluşturabilmektedir.

Öte yandan, gençler birbirleri üzerinde olumsuz etkiler de yaratabilmektedir. Olumsuz arkadaş baskısı, gençlerin çeşitli risk içeren davranışları üzerinde önemli bir faktör olarak görünmektedir. Ancak olumsuz arkadaş baskısı kaçınılmaz bir şekilde, her zaman olumsuz davranışlara neden olmamaktadır. Aile ve okul ortamı, gençlerin güçlü ve yetenekli olduğu yönlerini keşfetmesine yardım ederek, öz saygılarını arttırarak, bağımsız karar verme becerilerinin gelişmesine yardımcı olarak, olumsuz baskı yaşadıkları durumları paylaşmalarını sağlayarak onları bu olumsuz koşullara karşı güçlendirebilir.

Arkadaşlık ilişkilerinin hem çok önemli hem de sıkıntılarla dolu olmasının bir sebebi, arkadaşlıkların değişim ve olgunlaşma sürecinden kaynaklanmaktadır. Çocukluk yıllarında arkadaşlıklar, yakın mekanlarda oturmanın getirdiği çevresel faktörlerce oluşan ilişkiler iken, gençlik döneminde karşılıklı güvene ve açıklığa dayalı geniş ilişkiler ağına dönüşmektedir. Yaşla birlikte, duygusal destek, yakınlık, sadakat kavramları ilişkilerin temelini oluşturmaktadır.

Bunların yanısıra, çocukluk yıllarında görülen aynı cinsiyet arkadaşlıkları, yaşla birlikte yerini karşıt cinsiyet arkadaşlıklarına bırakmaktadır.

Ergenlik döneminin ilk yılları ile değişime uğrayan hormonlar ve başlayan cinsel arzular ile gençlerin ilgileri karşıt cinse yönelmektedir. Platonik başlayan bu ilgiler, gençlerin karşıt cinse ilişkin tutumlarının gelişiminde güçlü etkiler yaratmaktadır. Karşıt cinsle kurulan olumlu arkadaşlıklar, karşıt cinsi daha iyi tanımada önemli bir rehber olmaktadır. Bunun yanısıra, karşıt cinsiyetle kurulan olumlu arkadaşlıklarda gençler, cinsel bir gerginlik ve karşıt cinsiyeti etkileme konusunda kaygı yaşamadan, arkadaşlarının yanında rahat olmayı öğrenmekte, dış görünüşüne yönelik kaygılar yaşamadan iç özellikleriyle değer görmenin rahatlığını yaşamaktadır. Bir anlamda, maske takmaksızın gerçek kişiliğini geliştirme fırsatı bulmaktadırlar.

Erkek ve kadınların dünyaya bakış açılarının birbirlerinden farklı olabildiğini hepimiz biliriz. Bu farklı bakış açıları bile, neden gençlerin karşıt cinsiyetle arkadaşlığa ihtiyaç duyduklarını açıklayan önemli bir nedendir. Karşıt cinsiyetle kurulan ilişkilerde (ister genel ister özel olsun) gençler, başka insanlara göstermek istemedikleri zayıflıklarıyla yüzleşebilirler. Bu yakın arkadaşlıklarda kendi cinsiyetleri tarafından görülemeyen, ama karşı cinsin gözünde geliştirebilecekleri yönleri farketme olasılığı bulurlar.

Arkadaşlık ilişkilerinin gençler için bu derece önemli olduğu bilinciyle hareket ettiğimizde, Türk toplumunda kız-erkek arkadaşlığının doğru yönlendirilmeye ve pekiştirilmeye ihtiyacı olduğunu düşünüyoruz. Toplumumuzda var olan kalıp yargıların etkisiyle birbirlerinden uzaklaşan, yanlış anlaşılma kaygısıyla ya da dejenere olmuş, toplum kurallarından kopuk, her iki durumda da sağlıklı ilişkiler geliştiremediğini düşündüğümüz gençlerin yönlendirilmesinde, ailelere ve okul ortamına büyük görevler düşmektedir.

Her ne kadar bu yaş dönemindeki gençler arkadaş ilişkilerinde içe kapansalar da, gençlerle kuracağımız yakın ve doğru ilişkiler onların yönlendirilmesinde, yaşadıkları sıkıntıların giderilmesinde önemli rol oynayacaktır.

ODTÜ Geliştirme Vakfı Okulları